Wat maakt Berlijn tot een zogenaamde 'wereldstad'?

INHOUD

Lijst met figuren 1. Voorwoord 2. De term 'wereldstad' 3. Is Berlijn meer of minder mondiaal belangrijk dan in voorgaande perioden? 4. Wat onderscheidt Berlijn van andere grote stedelijke centra? 5. Is Berlijn qua grootte een goede maatstaf voor een wereldstad?
5.1 Bevolking en dichtheid
5.2 Gebied 6. Conclusie: Kan Berlijn worden beschouwd als een wereldstad? Referenties

LIJST VAN FIGUREN

Afb. 1: De GaWC-inventarisatie van wereldsteden Afb. 2: Het Bundeskanzleramt Afb. 3: Schloss Charlottenburg Afb. 4: Oppervlakte, bevolking en inwoners per km2

1. Voorwoord

In de afgelopen eeuwen onderscheidde de hele planeet zich door verschillende fasen van bevolkingsgroei. Door die exponentiële groei in het algemeen en het feit dat mensen de neiging hebben om zich in grotere stedelijke gebieden te vestigen, is het ook te danken aan historische en vooral economische ontwikkelingen. Vandaar dat de agglomeraties in grote steden voor bepaalde landen speciale centra betekenden en nog steeds betekenen, die gekenmerkt worden door demografisch en functioneel primaat in vergelijking met andere nationale en internationale steden. Echter, en erg belangrijk voor het analyseren van een metropool, is het feit dat de toenemende globalisering leidde tot een vergroting van het vaargebied van een stad naar het zich ontwikkelende achterland, aangezien de "globalisering dramatische effecten heeft gehad op de werking van stedelijke systemen" (Cochrane en Jonas, 1999, 145). Kenmerken van dergelijke steden, die van groot belang zijn voor de betrokken landen en de mondiale wereld, zijn in het verleden door verschillende auteurs en verenigingen op verschillende manieren besproken en sommige zullen in dit werk worden genoemd. In hoeverre Berlijn gezien kan worden als een zogenaamde wereldstad, vraagt om een antwoord op meerdere vragen. Allereerst is het essentieel om de term "wereldstad" te definiëren om bijzondere steden als Berlijn in het hele netwerk van wereldsteden te kunnen rangschikken. Ten tweede is het belangrijk om uit te zoeken of Berlijn tegenwoordig, in vergelijking met voorgaande perioden, min of meer mondiaal belangrijk is. Ten derde is er de vraag wat Berlijn onderscheidt van andere Europese en internationale stedelijke centra. Is het zijn positie als Duitse hoofdstad, zijn belang als economische plaats of zijn er historische en culturele kenmerken die de stad tot een mondiale stad maken? Ook de grootte van de hoofdstad in termen van bevolking, de groei en dichtheid en het gebied is belangrijk om naar te kijken, omdat deze statistische gegevens erg nuttig zijn om steden als Berlijn te meten en te vergelijken met andere mondiale spelers binnen het stedennetwerk. Ten slotte zal er, rekening houdend met alle antwoorden op de gestelde vragen, een conclusie zijn die verklaart of Berlijn kan worden beschouwd als een wereldstad en die de toekomstige uitdagingen beschrijft waarmee de Duitse hoofdstad zal worden geconfronteerd als zij haar potentiële positie wil behouden als een van de toonaangevende steden in Europa.

2. De term "wereldstad"

"Wereldsteden zijn belangrijke locaties voor de concentratie en accumulatie van internationaal kapitaal" (King, 1990, 30). Dit is slechts één van de vele definities van de term 'wereldstad' die ook in de literatuur vaak als 'wereldstad' wordt aangetroffen en waarover inmiddels al enkele jaren wordt gediscussieerd. Heel wat auteurs hebben zich afgevraagd wat van een grote plaats een wereldstad zou moeten maken. Volgens hun economische positie legt John Friedmann uit dat “wereldsteden regionale, nationale en internationale economieën articuleren tot een wereldeconomie. Ze dienen als de organiserende knooppunten van een mondiaal economisch systeem” (Knox en Taylor, 1995, 25). Dat wil zeggen, veel analyses hebben tot nu toe vooral gekeken naar de economische kenmerken van speciale plaatsen om deze te definiëren als wereld- of wereldstad. Hier rijst echter de vraag of dit het enige criterium is dat een stad de primaatrol geeft. Wereldsteden fungeren natuurlijk als speciale economische knooppunten die de plaatsen van veel multinationale ondernemingen, transportknooppunten, financiële centra en verenigingen en verschillende hoofdkantoren van internationale instellingen en bedrijven combineren. afbeelding niet zichtbaar in dit fragment De Globalization and World Cities Study Group bijvoorbeeld maakt gebruik van zes verschillende criteria, zoals accountancy, reclame, bankieren/financiën, verzekeringen, recht en managementadvies (Taylor, 2003) en categoriseert alle grote steden van de wereld in drie delen: Alpha-, Beta- en Gamma-steden. Zoals je kunt zien in Fig. 1, wordt Berlijn, de stad waar we naar zullen kijken in dit werk, genoemd als een Gamma-stad binnen het wereldwijde netwerk en ontbreekt het achter het zowel Duitse als Europese financiële centrum, de stad Frankfurt, die is gerangschikt als een Alpha-wereldstad.

3. Is Berlijn wereldwijd meer of minder belangrijk dan in voorgaande perioden?

Berlijn heeft verschillende stadia van ontwikkeling doorgemaakt. Als hoofdstad van Pruisen en de hoofdstad van het Deutsche Reich onder zijn kanselier Bismarck sinds 1871, begon Berlijn een wereldstad te worden omdat “de regeringsvormen, de levenswijzen en het karakter van de Pruisen voor een groot deel werden opgelegd aan de rest van Duitsland” (Hibbert, 1996, 215). Het gevolg was een enorme economische groei en bouwhausse waardoor Berlijn tegen het einde van de 19e eeuw een metropool werd, met 2,7 miljoen inwoners de grootste industriestad van het continent (Berlin.de, 2004). Massieve gebouwen zoals de Opera "Unter den Linden" en andere beroemde monumenten herinneren zich nog steeds het tijdperk van Bismarck. Het interbellum maakte Berlijn tot een van de meest dynamische centra van Europa en het werd beschouwd als "'de snelste stad ter wereld' - een zeer levendige plaats in wetenschap, onderwijs en productie, maar ook op gebieden als de media of entertainment" ( Kulke & Ellger, 2003), een reputatie die echter volledig werd vernietigd door de aanstaande dictatuur van Hitler. Berlijn overleefde als hoofdstad tijdens de Tweede Wereldoorlog en werd uiteindelijk verdeeld in twee volledig gescheiden delen, Oost- en West-Berlijn in 1961, waardoor het het symbool werd van de Koude Oorlog. Het oostelijke deel bleef dus de hoofdstad van de Duitse Democratische Republiek en was nog steeds belangrijk omdat het een van de belangrijkste ontsnappingsoplossingen was tijdens de Koude Oorlog. Eind 1989 werd de Mauer geopend, de 47 km lange muur die Berlijn verdeelde, zwaar bewaakt en bewaakt. Dit was een evenement dat een van de beste en meest emotionele dagen in de geschiedenis van Berlijn was (McCarthy en Danta, 2003). Herenigd en sinds 1991 de nieuwe hoofdstad van Duitsland, is het voor veel geografen en historici nog steeds de vraag of Berlijn op weg is om zijn oude status als wereldstad te bereiken. Men zou kunnen denken dat de tijd na de hereniging werd gevolgd door een toename van zowel de economie als de bevolking, maar het tegendeel gebeurde. De financiële hulp van de staat werd verminderd en veroorzaakte ernstige economische problemen voor Berlijn. De daaropvolgende deïndustrialisatie en de moeilijkheden van de dienstensector deden het aantal werklozen toenemen en de belastinginkomsten van Berlijn enorm verkorten. Dus als je vraagt naar het mondiale belang van de Duitse hoofdstad tegenwoordig, moet je zeggen dat het, althans volgens de economische en financiële positie, minder belangrijk is voor de mondiale wereld dan in voorgaande perioden (ibid). Er zijn echter enkele andere criteria die Berlijn zouden kunnen helpen om in de nabije toekomst weer aan belang te winnen en die in de volgende hoofdstukken aan de orde zullen komen. [...]

Wat maakt Berlijn tot een zogenaamde 'wereldstad'?

INHOUD

LIJST VAN FIGUREN

1. Voorwoord

2. De term "wereldstad"

3. Is Berlijn wereldwijd meer of minder belangrijk dan in voorgaande perioden?

Zelf naar Duitsland?

Verder lezen

Waarom Duits studeren? | Afdeling Duitse Studies

14 goede redenen om Duitsland te bezoeken

10 beste sportrivaliteiten aller tijden