Bonn-Wikipedia

Stad in Noordrijn-Westfalen, Duitsland Federale stad in Noordrijn-Westfalen, Duitsland De federale stad van Bonn (Duitse uitspraak: [bɔn] (luister) Latijn: Bonna) is een stad aan de oevers van de Rijn in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, met meer dan 300.000 inwoners. Ongeveer 24 km (15 mijl) ten zuidoosten van Keulen, ligt Bonn in het meest zuidelijke deel van het Rijn-Ruhrgebied, het grootste stedelijke gebied van Duitsland, met meer dan 11 miljoen inwoners. Het is een universiteitsstad en de geboorteplaats van Ludwig van Beethoven. Bonn, gesticht in de 1e eeuw voor Christus als een Romeinse nederzetting in de provincie Germania Inferior, is een van de oudste steden van Duitsland. Het was de hoofdstad van het Keurvorstendom Keulen van 1597 tot 1794 en de residentie van de aartsbisschoppen en keurvorsten van Keulen. Van 1949 tot 1990 was Bonn de hoofdstad van West-Duitsland, en in 1949 werd de huidige grondwet van Duitsland, de grondwet, in de stad afgekondigd. Het tijdperk waarin Bonn de hoofdstad van West-Duitsland was, wordt door historici de Republiek Bonn.[3] Van 1990 tot 1999 was Bonn de zetel van de regering - maar niet langer de hoofdstad - van het herenigde Duitsland. Als gevolg van een politiek compromis (Berlin-Bonn Act) na de hereniging blijft de Duitse federale regering substantieel aanwezig in Bonn. Vanaf 2019 bevindt ongeveer een derde van alle ministeriële banen zich in Bonn[update],[4] en de stad wordt beschouwd als een tweede, niet-officiële hoofdstad van het land.[5] Bonn is de secundaire zetel van de president, de kanselier en de Bondsraad, en de primaire zetel van zes federale ministeries en twintig federale autoriteiten. De titel van Federale Stad (Duits: Bundesstadt) weerspiegelt de belangrijke politieke status in Duitsland.[6] Het hoofdkantoor van Deutsche Post DHL en Deutsche Telekom, beide op de DAX genoteerde bedrijven, bevindt zich in Bonn. De stad is de thuisbasis van de Universiteit van Bonn en in totaal 20 instellingen van de Verenigde Naties, het hoogste aantal in heel Duitsland.[7] Deze instellingen omvatten het hoofdkantoor van het secretariaat van het VN-Raamverdrag inzake klimaatverandering (UNFCCC), het secretariaat van het VN-Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming (UNCCD) en het VN-vrijwilligersprogramma.[8]

Geografie[edit]

Uitzicht over het centrum van Bonn, gezien vanaf het Stadthaus, inclusief het Siebengebirge, een heuvelrug op de oostelijke oever van de Middenrijn

Topografie[edit]

Gelegen in het zuidelijkste deel van het Rijn-Ruhrgebied, het grootste stedelijke gebied van Duitsland met meer dan 11 miljoen inwoners, ligt Bonn in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, op de grens met Rijnland-Palts. Met een oppervlakte van meer dan 141,2 km2 (55 vierkante mijl) aan beide zijden van de rivier de Rijn, ligt bijna driekwart van de stad op de linkeroever van de rivier. In het zuiden en westen grenst Bonn aan de Eifel, die het natuurpark Rijnland omvat. In het noorden grenst Bonn aan het Laagland van Keulen. Natuurlijke grenzen worden gevormd door de rivier de Sieg in het noordoosten en door het Siebengebirge (ook bekend als de Zeven Heuvels) in het oosten. De grootste uitbreiding van de stad in noord-zuid dimensies is 15 km (9 mijl) en 12,5 km (8 mijl) in west-oost dimensies. De stadsgrenzen hebben een totale lengte van 61 km (38 mijl). Het geografische middelpunt van Bonn is de Bundeskanzlerplatz (kanselierplein) in Bonn-Gronau.

Administratie[edit]

De Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen is verdeeld in vijf regeringsdistricten (Duits: Regierungsbezirk) en Bonn maakt deel uit van het regeringsdistrict Keulen (Duits: Regierungsbezirk Köln). Binnen dit regeringsdistrict is de stad Bonn een volwaardig stadsdistrict. Het stadsdeel Bonn is dan weer verdeeld in vier administratieve deelgemeenten (Duits: Stadtbezirk). Dit zijn Bonn, Bonn-Bad Godesberg, Bonn-Beuel en Bonn-Hardtberg. In 1969 werden de onafhankelijke steden Bad Godesberg en Beuel, evenals verschillende dorpen, opgenomen in Bonn, wat resulteerde in een stad die meer dan twee keer zo groot was als voorheen. Administratieve afdelingen van de federale stad Bonn Gemeentelijk district (Stadtbezirk) Wapenschild Bevolking (vanaf december 2014)[9] Subdistrict Bad Godesberg 73.172 Alt-Godesberg, Friesdorf, Godesberg-Nord, Godesberg-Villeviertel, Heiderhof, Hochkreuz, Lannesdorf, Mehlem, Muffendorf, Pennenfeld, Plittersdorf, Rüngsdorf, Schweinheim Beuel 66.695 Beuel-Mitte, Beuel-Ost, Geislar, Hoholz, Holtorf, Holzlar, Küdinghoven, Limperich, Oberkassel, Pützchen/Bechlinghoven, Ramersdorf, Schwarzrheindorf/Vilich-Rheindorf, Vilich, Vilich-Müldorf Bonn 149.733 Auerberg, Bonn-Castell (tot 2003 bekend als Bonn-Nord), Bonn-Center, Buschdorf, Dottendorf, Dransdorf,Endenich, Graurheindorf, Gronau, Ippendorf, Kessenich, Lessenich/Meßdorf, Nordstadt, Poppelsdorf, Röttgen, Südstadt, Tannenbusch, Ückesdorf, Venusberg, Weststadt Hardtberg 33.360 Brüser Berg, Duisdorf, Hardthöhe, Lengsdorf

Klimaat[edit]

Bonn heeft een zeeklimaat (Cfb).[10] In het zuiden van het laagland van Keulen in het Rijndal ligt Bonn in een van de warmste streken van Duitsland. Klimaatgegevens voor Bonn Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar Gemiddeld hoog °C (°F) 4,7
(40,5) 6.1
(43,0) 9,9
(49,8) 14.1
(57,4) 18,6
(65,5) 21,8
(71,2) 23,2
(73,8) 22,8
(73,0) 19,8
(67,6) 14,7
(58,5) 9,0
(48,2) 5,8
(42,4) 14,2
(57,6) Daggemiddelde °C (°F) 2.4
(36,3) 2,8
(37,0) 6,3
(43,3) 9,7
(49,5) 14,0
(57,2) 16,7
(62,1) 18,8
(65,8) 18,3
(64,9) 14,6
(58,3) 10,5
(50,9) 6.2
(43,2) 3.1
(37,6) 10.3
(50,5) Gemiddelde lage °C (°F) −0,6
(30,9) −0,4
(31,3) 1,6
(34,9) 4,5
(40.1) 8.1
(46,6) 11,3
(52,3) 13,0
(55,4) 12,5
(54,5) 10,0
(50,0) 6,4
(43,5) 3.2
(37,8) 0,6
(33,1) 5,9
(42,5) Gemiddelde regenval mm (inch) 61,0
(2.40) 54.0
(2.13) 64.0
(2,52) 54,0
(2.13) 72.0
(2,83) 86,0
(3,39) 78,0
(3.07) 78.0
(3.07) 72.0
(2,83) 63,0
(2,48) 66,0
(2,60) 68,0
(2,68) 816,0
(32,13) Gemiddeld aantal uren zonneschijn per maand 51,0 76,0 110,0 163,0 190,0 195,0 209,0 194,0 141,0 104,0 55,0 41,0 1.529 Bron 1: Deutscher Wetterdienst (Bonn-Rohleber, periode 1971–2010) Bron 2: Climate-Data.orgal : 64m)[10]

Geschiedenis[edit]

Oprichting en Romeinse tijd[edit]

De Sterntor, oorspronkelijk gebouwd rond 1244, is een poort die is gereconstrueerd op de restanten van de middeleeuwse stadsmuur. De geschiedenis van de stad gaat terug tot de Romeinse tijd. Rond 12 v. Chr. schijnt het Romeinse leger een kleine eenheid gestationeerd te hebben in wat nu het historische centrum van de stad is. Nog eerder had het leger leden van een met Rome verbonden Germaanse stamgroep, de Ubii, in Bonn gehuisvest. De Latijnse naam voor die nederzetting, "Bonna", kan afkomstig zijn van de oorspronkelijke bevolking van deze en vele andere nederzettingen in het gebied, de Eburoni. De Eburoni waren leden van een grote stammencoalitie die effectief werd weggevaagd tijdens de laatste fase van Caesars oorlog in Gallië. Na enkele decennia gaf het leger het kleine kamp op dat verbonden was met de Ubii-nederzetting. Tijdens de 1e eeuw na Christus koos het leger vervolgens een locatie ten noorden van de opkomende stad in wat nu het deel van Bonn-Castell is om een grote militaire installatie te bouwen genaamd Castra Bonnensis, letterlijk "Fort Bonn". Oorspronkelijk gebouwd van hout, werd het fort uiteindelijk herbouwd in steen. Met toevoegingen, veranderingen en nieuwbouw bleef het fort in gebruik door het leger tot in de nadagen van het West-Romeinse rijk, mogelijk het midden van de 5e eeuw. De bouwwerken zelf bleven staan tot ver in de Middeleeuwen, toen ze de Bonnburg werden genoemd. Ze werden gebruikt door Frankische koningen totdat ze in onbruik raakten. Uiteindelijk lijken veel van de bouwmaterialen te zijn hergebruikt bij de bouw van de 13e-eeuwse stadsmuur van Bonn. De Sterntor (sterrenpoort) in het stadscentrum is een reconstructie met de laatste overblijfselen van de middeleeuwse stadsmuur. Tot op heden is het Romeinse fort van Bonn het grootste fort in zijn soort dat bekend is uit de oudheid, dwz een fort gebouwd om een volledig keizerlijk legioen en zijn hulptroepen te huisvesten. Het fort had een oppervlakte van ongeveer 250.000 vierkante meter (62 acres). Tussen de muren bevond zich een dicht raster van straten en een groot aantal gebouwen, variërend van ruime hoofdkwartieren en grote officiersverblijven tot kazernes, stallen en een militaire gevangenis. Van de legioenen die in Bonn gestationeerd waren, lijkt de "1e", dwz de Prima Legio Minervia, hier het langst te hebben gediend. Eenheden van het Bonn-legioen werden ingezet in oorlogsgebieden, variërend van het hedendaagse Algerije tot wat nu de Russische republiek Tsjetsjenië is. Het Altes Rathaus (oude stadhuis) gezien vanaf het centrale marktplein. Het werd gebouwd in 1737 in de rococostijl. De Romeinse hoofdweg die de provinciehoofdsteden Keulen en Mainz met elkaar verbond, sneed dwars door het fort waar het samenkwam met de hoofdweg van het fort (nu Römerstraße). Eenmaal voorbij de Zuidpoort ging de weg Keulen-Mainz verder langs wat nu straten zijn genaamd Belderberg, Adenauerallee et al. Aan weerszijden van de weg groeide de plaatselijke nederzetting, Bonna, uit tot een omvangrijke Romeinse stad. Bonn wordt weergegeven op de Peutinger-kaart uit de 4e eeuw. In de late oudheid lijkt een groot deel van de stad te zijn verwoest door plunderende indringers. De overgebleven burgerbevolking zocht vervolgens samen met de overblijfselen van de hier gestationeerde troepen hun toevlucht in het fort. Tijdens de laatste decennia van keizerlijke heerschappij werden de troepen geleverd door Franci-stamhoofden in dienst van het Romeinse bestuur. Toen het einde kwam, verlegden deze troepen eenvoudig hun loyaliteit naar de nieuwe barbaarse heersers, het koninkrijk van de Franken. Van het fort, de Bonnburg, evenals van een nieuwe middeleeuwse nederzetting in het zuiden, gecentreerd rond wat later de munster werd, groeide de middeleeuwse stad Bonn. Lokale legendes ontstonden uit deze periode dat de naam van het dorp afkomstig was van Sint Bonifatius via Vulgair Latijn *Bonifatia, maar dit bleek een mythe te zijn.

Middeleeuwen en vroegmoderne tijd[edit]

Tussen de 11e en 13e eeuw werd de Bonn Minster in romaanse stijl gebouwd en in 1597 werd Bonn de zetel van het aartsbisdom Keulen. De stad kreeg meer invloed en groeide flink. De stad werd onderworpen aan een groot bombardement tijdens het beleg van Bonn in 1689. Bonn werd vervolgens teruggegeven aan Keulen, waar het de hoofdstad bleef bij de Vrede van Ryswick. De keurvorst Clemens August (regeerde 1723–1761) gaf opdracht tot de bouw van een reeks barokke gebouwen die de stad nog steeds haar karakter geven. Een andere gedenkwaardige heerser was Max Franz (regeerde 1784–1794), die de universiteit en de kuuroordwijk van Bad Godesberg stichtte. Daarnaast was hij beschermheer van de jonge Ludwig van Beethoven, die in 1770 in Bonn werd geboren; de keurvorst financierde de eerste reis van de componist naar Wenen. In 1794 werd de stad ingenomen door Franse troepen en werd het een deel van het Eerste Franse Keizerrijk. In 1815, na de Napoleontische oorlogen, werd Bonn onderdeel van het koninkrijk Pruisen. Bestuurd binnen de Pruisische Rijnprovincie, werd de stad een deel van het Duitse Rijk in 1871 tijdens de door Pruisen geleide eenwording van Duitsland. Bonn was in deze jaren van weinig belang.

20e eeuw en de "Republiek van Bonn"[edit]

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verwierf Bonn militaire betekenis vanwege de strategische ligging aan de Rijn, die een natuurlijke barrière vormde voor gemakkelijke penetratie in het Duitse binnenland vanuit het westen. De geallieerde opmars naar Duitsland bereikte Bonn op 7 maart 1945 en de US 1st Infantry Division veroverde de stad tijdens de slag van 8-9 maart 1945.[11] Na de Tweede Wereldoorlog lag Bonn in de Britse bezettingszone. Na de pleidooien van de eerste kanselier van West-Duitsland, Konrad Adenauer, een voormalige burgemeester van Keulen en een inwoner van dat gebied, werd Bonn de de facto hoofdstad, officieel aangewezen als de "tijdelijke zetel van de federale instellingen", van de nieuw gevormde Bondsrepubliek Duitsland in 1949. De Bondsdag, gevestigd in het Bundeshaus in Bonn, bevestigde echter de status van Berlijn als Duitse hoofdstad. Bonn werd gekozen als de voorlopige hoofdstad en zetel van de regering, ondanks het feit dat Frankfurt al over de meeste vereiste faciliteiten beschikte en het gebruik van Bonn naar schatting 95 miljoen DM duurder was dan het gebruik van Frankfurt. Bonn werd gekozen omdat Adenauer en andere prominente politici van plan waren van Berlijn de hoofdstad van het herenigde Duitsland te maken, en ze waren van mening dat het vestigen van de hoofdstad in een grote stad als Frankfurt of Hamburg een permanente hoofdstad zou impliceren en zelfs de steun in West-Duitsland voor hereniging zou verzwakken. In 1949 heeft de Parlementaire Raad in Bonn de huidige Duitse grondwet opgesteld en aangenomen, de basiswet voor de Bondsrepubliek Duitsland. Als het politieke centrum van West-Duitsland zag Bonn zes kanseliers en zes presidenten van de Bondsrepubliek Duitsland. De tijd van Bonn als hoofdstad van West-Duitsland wordt gewoonlijk de Republiek Bonnin tegenstelling tot Berlijnse Republiek die volgde op de hereniging in 1990.[12]

Bonn in de "Berlijnse Republiek"[edit]

Door de Duitse hereniging in 1990 werd Berlijn weer de nominale hoofdstad van Duitsland. Dit besluit hield echter niet in dat de politieke instellingen van de republiek ook zouden verhuizen. Terwijl sommigen ervoor pleitten om de zetel van de regering naar Berlijn te verplaatsen, pleitten anderen ervoor om het in Bonn te laten - een situatie die ongeveer analoog is aan die van Nederland, waar Amsterdam de hoofdstad is, maar Den Haag de zetel van de regering. De voorgeschiedenis van Berlijn als verenigde hoofdstad van Duitsland was sterk verbonden met het Duitse rijk, de Weimarrepubliek en onheilspellender met nazi-Duitsland. Men was van mening dat een nieuw vreedzaam verenigd Duitsland niet mocht worden bestuurd vanuit een stad die verbonden was met een dergelijke ondertoon van oorlog. Bovendien lag Bonn dichter bij Brussel, het hoofdkwartier van de Europese Economische Gemeenschap. De voormalige West-Duitse kanselier en burgemeester van West-Berlijn Willy Brandt beledigde de westerse geallieerden tijdens het debat aanzienlijk door te stellen dat Frankrijk na de bevrijding de regeringszetel in Vichy niet zou hebben behouden.[13] Het verhitte debat dat daaruit voortkwam, werd pas op 20 juni 1991 door de Bondsdag (het Duitse parlement) beslecht. Met een stemming van 338–320 stemmen[14] de Bondsdag stemde om de regeringszetel naar Berlijn te verplaatsen. De stemming brak grotendeels langs regionale lijnen, waarbij wetgevers uit het zuiden en westen de voorkeur gaven aan Bonn en wetgevers uit het noorden en oosten die voor Berlijn stemden.[15][16] Het brak ook langs generatielijnen; oudere wetgevers met herinneringen aan de vergane glorie van Berlijn waren voorstander van Berlijn, terwijl jongere wetgevers de voorkeur gaven aan Bonn. Uiteindelijk deden de stemmen van de Oost-Duitse wetgevers de balans doorslaan in het voordeel van Berlijn.[17] Van 1990 tot 1999 was Bonn de regeringszetel van het herenigde Duitsland. Als erkenning voor zijn vroegere status als Duitse hoofdstad, draagt het de naam van Federale Stad (Duits: Bundesstadt). Bonn deelt momenteel de status van de regeringszetel van Duitsland met Berlijn, waarbij de president, de kanselier en vele ministeries (zoals Voedsel en Landbouw en Defensie) sterk aanwezig zijn in Bonn. Meer dan 8.000 van de 18.000 federale ambtenaren blijven in Bonn.[5] Tegenwoordig opereren in totaal 19 instellingen van de Verenigde Naties (VN) vanuit Bonn.

Politiek[edit]

burgemeester[edit]

Resultaten van de tweede ronde van de burgemeestersverkiezingen van 2020. De huidige burgemeester van Bonn is Katja Dörner van Alliance 90/The Greens sinds 2020. Ze versloeg de zittende burgemeester Ashok-Alexander Sridharan bij de meest recente burgemeestersverkiezingen, die plaatsvonden op 13 september 2020, met een tweede ronde op 27 september. De resultaten waren als volgt: Kandidaat Partij Eerste ronde Tweede ronde Stemmen % Stemmen % Ashok-Alexander Sridharan Christen-Democratische Unie 48.454 34.5 52.762 43,7 Katja Dörner Alliantie 90/De Groenen 38.793 27,6 67.880 56.3 Lissi von Bülow Sociaal-Democratische Partij 28.389 20,2 Christoph Artur Manka Burgerbond Bonn 8.694 6,2 Michael Faber Links 7.032 5,0 Werner Hümmrich Vrije Democratische Partij 4.853 3,5 Frank Rudolf Christian Findeiß Die PARTEI 2.873 2,0 Kaisa Ilunga Alliantie voor innovatie en rechtvaardigheid 1.507 1,15 Geldige stemmen 140,59 99,1 120.642 99,5 Ongeldige stemmen 1.219 0,9 627 0,5 Totaal 141.814 100,0 121.269 100,0 Opkomst electoraat/kiezers 249.091 56,9 249.098 48,7 Bron: State Returning Officer

Gemeenteraad[edit]

Uitslag gemeenteraadsverkiezingen 2020. De gemeenteraad van Bonn bestuurt de stad samen met de burgemeester. Het was vroeger gevestigd in het Altes Rathaus (oude stadhuis) in rococostijl, gebouwd in 1737, naast het centrale marktplein van Bonn. Vanwege de uitbreiding van Bonn in 1969 door de integratie van Beuel en Bad Godesberg, verhuisde het echter naar de grotere Stadthaus-faciliteiten verder naar het noorden. Dit was nodig voor de gemeenteraad om een groter aantal vertegenwoordigers te huisvesten. De burgemeester van Bonn zit nog steeds in het Altes Rathaus, dat ook voor representatieve en officiële doeleinden wordt gebruikt. De meest recente gemeenteraadsverkiezing vond plaats op 13 september 2020 en de resultaten waren als volgt: Partijstemmen % +/- Zetels +/- Alliantie 90/The Greens (Grüne) 39.311 27,9 9.2 19 3 Christen-Democratische Unie (CDU) 36.315 25,7 4.7 17 10 Sociaaldemocratische Partij (SPD) 21.956 15.6 7.9 11 9 Burgerbond Bonn (BBB) 9.948 7.1 2.0 5 1 Links (Die Linke) 8.745 6.2 0,0 4 1 Vrije Democratische Partij (FDP) 7.268 5.2 3.0 3 4 Volt Duitsland (Volt) 7.148 5,1 Nieuw 3 Nieuw Alternatief voor Duitsland (AfD) 4.569 3,2 0,4 2 1 De PARTIJ (PARTY) 3.095 2,2 Nieuw 1 Nieuw Alliantie voor Innovatie en Rechtvaardigheid (BIG) 1.775 1,3 0,2 1 ±0 Piratenpartij Duitsland (Piraten) 869 0,6 1,6 0 2 Onafhankelijken 101 0,1 – 0 – Geldige stemmen 141.100 99,3 Ongeldige stemmen 1.052 0,7 Totaal 142.152 100,0 66 20 Opkomst kiezers/kiezers 249.091 57,1 0.3 Bron: State Returning Officer

Landtag-verkiezing[edit]

Vier afgevaardigden vertegenwoordigen de federale stad Bonn in de Landtag van Noordrijn-Westfalen. De laatste verkiezing vond plaats in mei 2017. De huidige afgevaardigden zijn Guido Déus (CDU), Christos Katzidis (CDU), Joachim Stamp (FDP) en Franziska Müller-Rech (FDP).

Duitse federale verkiezingen[edit]

Het kiesdistrict van Bonn heet Bundeswahlkreis Bonn (096). Bij de Duitse federale verkiezingen van 2017 werd Ulrich Kelber (SPD) via direct mandaat gekozen tot lid van het Duitse federale parlement, de Bondsdag. Het is zijn vijfde termijn. Katja Dörner van Bündnis 90/Die Grünen en Alexander Graf Lambsdorff van FDP werden ook gekozen. Kelber nam in 2019 ontslag omdat hij werd benoemd tot federaal commissaris voor gegevensbescherming en vrijheid van informatie. Aangezien Dörner in september 2020 tot burgemeester van Bonn werd gekozen, nam ze na haar aantreden ontslag als parlementslid.

Cultuur[edit]

De geboorteplaats van Beethoven bevindt zich in Bonngasse, vlakbij het marktplein. Naast het marktplein staat het oude stadhuis, gebouwd in 1737 in rococostijl, onder het bewind van Clemens August van Beieren. Het wordt gebruikt voor ontvangsten van gasten van de stad en als kantoor voor de burgemeester. Vlakbij ligt het Kurfürstliches Schloss, gebouwd als residentie voor de keurvorst en nu het hoofdgebouw van de Universiteit van Bonn. De Poppelsdorfer Allee is een laan geflankeerd door kastanjebomen die de eerste paardenwagen van de stad had. Het verbindt het Kurfürstliches Schloss met het Poppelsdorfer Schloss, een paleis dat in de eerste helft van de 18e eeuw werd gebouwd als vakantieoord voor de kiezers en waarvan het terrein nu een botanische tuin is (de Botanischer Garten Bonn). Deze as wordt onderbroken door een spoorlijn en Bonn Hauptbahnhof, een gebouw uit 1883/84. Het Beethoven-monument staat op de Münsterplatz, die wordt geflankeerd door de Munster van Bonn, een van de oudste kerken van Duitsland. De drie hoogste gebouwen in de stad zijn de WDR-zendmast in Bonn-Venusberg (180 m of 590 ft), het hoofdkantoor van de Deutsche Post genaamd Post Tower (162,5 m of 533 ft) en het voormalige gebouw voor de Duitse parlementsleden Langer Eugen (114,7 m of 376 ft) nu de locatie van de VN-campus.

Kerken[edit]

Kastelen en residenties[edit]

Moderne gebouwen[edit]

Musea[edit]

De Bundeskunsthalle richt zich op het culturele erfgoed buiten Duitsland of Europa, op het kruispunt van cultuur, kunst en wetenschap. Net als de andere vier grote musea van Bonn, bevindt het Haus der Geschichte of Museum van de Geschiedenis van de Bondsrepubliek Duitsland zich aan de zogenaamde Museumsmeile ("Museum Mile"). Het Haus der Geschichte is een van de belangrijkste Duitse musea voor hedendaagse Duitse geschiedenis, met vestigingen in Berlijn en Leipzig. In zijn permanente tentoonstelling presenteert het Haus der Geschichte de Duitse geschiedenis van 1945 tot heden, en werpt ook licht op Bonn's eigen rol als voormalige hoofdstad van West-Duitsland. Talrijke tijdelijke tentoonstellingen benadrukken verschillende kenmerken, zoals het nazisme of belangrijke persoonlijkheden uit de Duitse geschiedenis.[23] Het Kunstmuseum Bonn of Bonn Museum voor Moderne Kunst is een kunstmuseum opgericht in 1947. Het Kunstmuseum stelt zowel tijdelijke tentoonstellingen als zijn permanente collectie tentoon. De laatste is gericht op het Rijnlandse expressionisme en de naoorlogse Duitse kunst.[24] Duitse kunstenaars die te zien zijn, zijn Georg Baselitz, Joseph Beuys, Hanne Darboven, Anselm Kiefer, Blinky Palermo en Wolf Vostell. Het museum bezit een van de grootste collecties kunstwerken van de expressionistische schilder August Macke. Zijn werk is ook te zien in het August-Macke-Haus, gevestigd in het voormalige huis van Macke waar hij van 1911 tot 1914 woonde. De Bundeskunsthalle (volledige naam: Kunst- und Ausstellungshalle der Bundesrepublik Deutschland of kunst- en tentoonstellingshal van de Bondsrepubliek Duitsland) richt zich op het kruispunt van cultuur, kunst en wetenschap. Tot op heden trok het meer dan 17 miljoen bezoekers.[25] Een van de belangrijkste doelstellingen is om het culturele erfgoed buiten Duitsland of Europa te tonen.[26] Naast de wisselende tentoonstellingen zijn er in de Bundeskunsthalle regelmatig concerten, discussiepanels, congressen en lezingen. Het Museum Koenig is het natuurhistorisch museum van Bonn. Aangesloten bij de Universiteit van Bonn, is het ook een zoölogische onderzoeksinstelling die het Leibniz-Institut für Biodiversität der Tiere huisvest. Politiek interessant, het is op het terrein van het Museum Koenig waar de Parlamentarischer Rat voor het eerst ontmoette.[27] Het Deutsches Museum Bonn, gelieerd aan een van 's werelds belangrijkste wetenschapsmusea, het Deutsches Museum in München, is een interactief wetenschapsmuseum dat zich richt op naoorlogse Duitse wetenschappers, ingenieurs en uitvindingen.[28] Andere musea zijn het Beethovenhuis, de geboorteplaats van Ludwig van Beethoven,[29] het Rheinisches Landesmuseum Bonn (Rijnlands Regionaal Museum Bonn),[30] het Bonn Vrouwenmuseum, het Rheinisches Malermuseum en het Arithmeum.

Natuur[edit]

Er zijn verschillende parken, recreatie- en beschermde gebieden in en rond Bonn. De Rheinaue [de] is het belangrijkste recreatiepark van Bonn, met een rol die vergelijkbaar is met wat Central Park is voor New York City. Het ligt aan de oevers van de Rijn en is het grootste intramurale park van de stad.[31] De Rijnpromenade en het Alter Zoll (oude tolstation) liggen in de directe omgeving van het stadscentrum en zijn populair bij zowel bewoners als bezoekers. Het Arboretum Park Härle is een arboretum met exemplaren die dateren uit 1870. De Botanischer Garten (botanische tuin) is aangesloten bij de universiteit en het is hier waar Titan aronskelk een wereldrecord vestigde.[32] Het natuurreservaat van Kottenforst is een groot beschermd bosgebied op de heuvels ten westen van het stadscentrum. Het is ongeveer 40 vierkante kilometer (15 vierkante mijl) in oppervlakte en maakt deel uit van het Rijnland Natuurpark (1.045 km2 of 403 vierkante mijl).[33] In het uiterste zuiden van de stad, op de grens met Wachtberg en Rijnland-Palts, ligt een uitgedoofde vulkaan, de Rodderberg, een populair wandelgebied. Ook ten zuiden van de stad ligt het Siebengebirge, dat deel uitmaakt van de onderste helft van het Midden-Rijngebied. De nabijgelegen bovenste helft van de Middenrijn van Bingen tot Koblenz staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO met meer dan 40 kastelen en burchten uit de Middeleeuwen en belangrijke Duitse wijngaarden.

Vervoer[edit]

Luchtverkeer[edit]

Keulen Bonn Airport, vernoemd naar Konrad Adenauer, de eerste naoorlogse bondskanselier van West-Duitsland, ligt 15 kilometer (9,3 mijl) ten noordoosten van het stadscentrum van Bonn. Met ongeveer 10,3 miljoen passagiers die er in 2015 doorheen gingen, is het de zevende grootste passagiersluchthaven van Duitsland en de derde grootste in termen van vrachtactiviteiten. Door verkeerseenheden, die vracht en passagiers combineren, staat de luchthaven op de vijfde plaats in Duitsland.[34] Vanaf maart 2015 had Keulen Bonn Airport diensten naar 115 passagiersbestemmingen in 35 landen.[35] De luchthaven is een van de weinige 24-uursluchthavens in Duitsland en is een hub voor Eurowings en vrachtvervoerders FedEx Express en UPS Airlines. De federale snelweg (Autobahn) A59 verbindt de luchthaven met de stad. Langeafstands- en regionale treinen van en naar de luchthaven stoppen op station Keulen/Bonn Airport. Een andere grote luchthaven binnen een uur rijden met de auto is de internationale luchthaven van Düsseldorf.

Spoor- en bussysteem[edit]

Het centraal station van Bonn, Bonn Hauptbahnhof, is het belangrijkste openbaar vervoersknooppunt van de stad. Het ligt net buiten de oude stad en vlakbij de centrale universiteitsgebouwen. Het wordt bediend door regionale (S-Bahn en Regionalbahn) en langeafstandstreinen (IC en ICE). Dagelijks reizen meer dan 67.000 mensen via Bonn Hauptbahnhof. Eind 2016 vertrokken dagelijks zo'n 80 langeafstandstreinen en meer dan 165 regionale treinen van of naar Bonn.[36][37][38] Een ander langeafstandsstation, (Siegburg/Bonn), bevindt zich in de nabijgelegen stad Siegburg en dient als station van Bonn op de hogesnelheidslijn tussen Keulen en Frankfurt, met snellere verbindingen naar Zuid-Duitsland. Het is te bereiken met Stadtbahn lijn 66 (ongeveer 25 minuten van het centrum van Bonn). Bonn heeft een Stadtbahn lightrail en een tramsysteem. De Bonn Stadtbahn heeft 4 reguliere lijnen die de belangrijkste noord-zuidas (centrum naar Bad Godesberg) en wijken ten oosten van de Rijn (Beuel en Oberkassel) met elkaar verbinden, evenals vele nabijgelegen steden zoals Brühl, Wesseling, Sankt Augustin, Siegburg, Königswinter , en Bad Honnef. Alle lijnen bedienen het Centraal Station en twee lijnen gaan door naar Keulen, waar ze aansluiten op de Keulen Stadtbahn. Het tramsysteem van Bonn bestaat uit twee lijnen die nauwere wijken in het zuiden, noorden en oosten van Bonn met het centraal station verbinden. Terwijl de Stadtbahn meestal zijn eigen voorrang heeft, rijdt de tram vaak op algemene rijstroken. Een paar baanvakken worden door beide systemen gebruikt. Deze stedelijke spoorlijnen worden aangevuld met een bussysteem van ongeveer 30 reguliere lijnen, vooral omdat sommige delen van de stad, zoals Hardtberg en het grootste deel van Bad Godesberg, geen Stadtbahn / Tram-verbinding hebben. Verschillende lijnen bieden nachtdiensten aan, vooral in het weekend. Bonn maakt deel uit van de Verkehrsverbund Rhein-Sieg (Rhine-Sieg Transport Association), de vereniging van openbaar vervoer in de regio Keulen/Bonn.

Wegennetwerk[edit]

Wegennet naast Bonn Er lopen vier autosnelwegen door of grenzen aan Bonn: de A59 (rechteroever van de Rijn, die Bonn met Düsseldorf en Duisburg verbindt), de A555 (linker Rijnoever, die Bonn met Keulen verbindt), de A562 ( rechts verbinden met de linkeroever van de Rijn ten zuiden van Bonn), en de A565 (verbinden van de A59 en de A555 met de A61 naar het zuidwesten). Drie Bundesstraßen, die een algemene snelheidslimiet van 100 kilometer per uur (62 mijl per uur) hebben in tegenstelling tot de Autobahn, verbinden Bonn met zijn directe omgeving (Bundesstraßen B9, B42 en B56). Aangezien Bonn door de Rijn in twee delen is verdeeld, zijn drie bruggen cruciaal voor het wegverkeer in de binnenstad: de Konrad-Adenauer-Brücke (A562) in het zuiden, de Friedrich-Ebert-Brücke (A565) in het noorden en de Kennedybrücke (B56) in het centrum. Daarnaast varen er regelmatig veerboten tussen Bonn-Mehlem en Königswinter, Bonn-Bad Godesberg en Königswinter-Niederdollendorf, en Bonn-Graurheindorf en Niederkassel-Mondorf.

Haven[edit]

Gelegen in het noordelijke deeldistrict Graurheindorf, wordt de binnenhaven van Bonn gebruikt voor zowel containervervoer als overzees transport. De jaarlijkse omzet bedraagt ongeveer 500.000 ton (490.000 lange ton; 550.000 korte ton). Er vindt regulier personenvervoer plaats naar Keulen en Düsseldorf.

Economie[edit]

Deze sectie heeft uitbreiding nodig. U kunt helpen door er iets aan toe te voegen. (januari 2017) Deutsche Post DHL is een van de grootste werkgevers in de regio en heeft zijn hoofdkantoor in Bonn. De hoofdkantoren van Deutsche Telekom, haar dochteronderneming T-Mobile,[39] Deutsche Post, de Duitse Academic Exchange Service en SolarWorld zijn in Bonn. De op twee na grootste werkgever in de stad Bonn is de Universiteit van Bonn (inclusief de universitaire klinieken)[40] en Stadtwerke Bonn volgt ook als grote werkgever.[41] Aan de andere kant zijn er verschillende traditionele, landelijk bekende particuliere bedrijven in Bonn, zoals luxe voedselproducenten Verpoorten en Kessko, de Klais-orgelfabriek en de Bonn-vlaggenfabriek. De grootste zoetwarenfabrikant van Europa, Haribo, heeft het hoofdkantoor (opgericht in 1922) en een productielocatie in Bonn. Tegenwoordig is het bedrijf gevestigd in de gemeente Grafschaft in Rijnland-Palts. Andere bedrijven van bovenregionaal belang zijn Weck Glaswerke (productielocatie), Fairtrade, Eaton Industries (voorheen Klöckner & Moeller), IVG Immobilien, Kautex Textron, SolarWorld, Vapiano en de SER Group.[42]

Opleiding[edit]

Kantoren van DFG, een belangrijke onderzoeksfinancier De Rheinische Friedrich Wilhelms Universität Bonn (Universiteit van Bonn) is een van de grootste universiteiten in Duitsland. Het is ook de locatie van de kantoren van het Duitse onderzoeksinstituut Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG) en van de Duitse Academic Exchange Service (Deutscher Akademischer Austauschdienst - DAAD).

Prive scholen[edit]

Aloisiuskolleg, een privéschool voor jezuïeten in Bad Godesberg met internaat Amos-Comenius-Gymnasium, een protestantse privéschool in Bad Godesberg Bonn International School (BIS), een Engelstalige privéschool in de voormalige Amerikaanse Compound in de Rheinaue, die biedt plaatsen van de kleuterschool tot de 12e klas. Het volgt het curriculum van het International Baccalaureate. Libysch Schule, particuliere Arabische middelbare school Independent Bonn International School, (IBIS) particuliere basisschool (dient vanaf de kleuterschool, receptie en jaar 1 tot 6) École de Gaulle - Adenauer, particuliere Franstalige school die de kleuterschool bedient ("maternelle ") tot graad 4 (CM1) Kardinal-Frings-Gymnasium (KFG), particuliere katholieke school van het aartsbisdom Keulen in Beuel Liebfrauenschule (LFS), particuliere katholieke school van het aartsbisdom Keulen Sankt-Adelheid-Gymnasium [de]particuliere katholieke school van het aartsbisdom Keulen in Beuel Clara-Fey-Gymnasium [de]particuliere katholieke school van het aartsbisdom Keulen in Bad Godesberg Ernst-Kalkuhl-Gymnasium [de]privé-internaat en dagschool in Oberkassel Otto Kuehne School [de] ("PÄDA"), particuliere dagschool in Bad Godesberg Collegium Josephinum Bonn [de] ("CoJoBo"), particuliere katholieke dagschool Akademie für Internationale Bildung, particuliere instelling voor hoger onderwijs die programma's aanbiedt voor internationale studenten Voormalig

Demografie[edit]

Historische populatieJaar Pop.±%16204,500— 17206,535+45,2%17328,015+22,6%176013,500+68,4%178412,644−6,3%17988,837−30,1%18088,219−7,0%181710,970+33,5 procent ,394+14,5%1961143,850+24,7%1966136,252−5,3%1970275,722+102,4%1980288,148+4,5%1990292,234+1,4%2000302,247+3,4%2010324,82015,51938,38,5% −1,9%2019329.673+3,4% De bevolkingsomvang kan worden beïnvloed door veranderingen in administratieve afdelingen. bron:[43][circular reference] Bevolkingsontwikkeling sinds 1620 Vanaf 2011[update]Bonn had 327.913 inwoners. Ongeveer 70% van de bevolking was volledig van Duitse afkomst, terwijl ongeveer 100.000 mensen, wat neerkomt op ongeveer 30%, in ieder geval gedeeltelijk van niet-Duitse afkomst waren. De stad is een van de snelst groeiende gemeenten in Duitsland en de 18e meest bevolkte stad van het land. De bevolking van Bonn zal naar verwachting vóór het jaar 2030 de bevolking van Wuppertal en Bochum overtreffen.[44] De volgende lijst toont de grootste herkomstgroepen van minderheden met "migratieachtergrond" in Bonn op 31 december 2021[update].[45] Rang Migratieachtergrond Bevolking (31 december 2021) 1 Syrië 9.428 2 Turkije 8.254 3 Polen 6.879 4 Marokko 5.921 5 Italië 3.976 6 Rusland 3.933 7 Iran 3.341 8 Spanje 3.282 9 Irak 2.744 10 Roemenië 2.429 11 India 2.216 12 Frankrijk 2.198 13 Afghanistan 2.043 14 VS 1.823 15 Bulgarije 1.781 16 China 1.764 17 Tunesië 1.736 18 Griekenland 1.657 20 Kosovo 1.635 21 Kazachstan 1.619 22 VK 1.343 23 Nederland 1.260 24 Kroatië 1.220 Bonn is de thuisbasis van de Telekom Baskets Bonn, de enige basketbalclub in Duitsland die eigenaar is van zijn arena, de Telekom Dome.[46] De club neemt regelmatig deel aan internationale competities zoals de Basketball Champions League. De stad heeft ook een semi-professioneel voetbalteam Bonner SC dat in 1965 werd opgericht door de fusie van Bonner FV en Tura Bonn. Het American football-team van Bonn Gamecocks speelt in het Stadion Pennenfeld met een capaciteit van 12.000. Het hoofdkantoor van het Internationaal Paralympisch Comité is sinds 1999 in Bonn gevestigd. Ook het succesvolle Duitse honkbalteam Bonn Capitals is in de stad Bonn te vinden.

Internationale relaties[edit]

Sinds 1983 onderhoudt de stad Bonn vriendschapsbetrekkingen met de stad Tel Aviv, Israël, en sinds 1988 Bonn, vroeger de residentie van de keurvorsten van Keulen, en Potsdam, Duitsland, de voormalige belangrijkste woonstad van de Pruisische heersers hebben een partnerschap van stad tot stad tot stand gebracht. Het centrum van Bonn wordt omringd door een aantal traditionele steden en dorpen die tot enkele decennia geleden onafhankelijk waren. Aangezien veel van die gemeenschappen al vóór de regionale en lokale reorganisatie in 1969 hun eigen contacten en samenwerkingsverbanden hadden opgebouwd, beschikt de federale stad Bonn nu over een dicht netwerk van samenwerkingsverbanden tussen stadsdelen en Europese partnersteden. Het stadsdeel Bonn is partner van de Engelse universiteitsstad Oxford, Engeland, VK (sinds 1947), van Budafok, district XXII van Boedapest, Hongarije (sinds 1991) en van Opole, Polen (officieel sinds 1997; contacten werden gelegd 1954). Het district Bad Godesberg heeft partnerschappen gesloten met Saint-Cloud in Frankrijk, Frascati in Italië, Windsor en Maidenhead in Engeland, het VK en Kortrijk in België; er is een vriendschapsovereenkomst getekend met de stad Yalova, Turkije. Het district Beuel op de rechteroever van de Rijn en het stadsdeel Hardtberg koesteren partnerschappen met steden in Frankrijk: Mirecourt en Villemomble. Bovendien heeft de stad Bonn een concept van internationale samenwerking ontwikkeld en onderhoudt zij naast de traditionele jumelage van steden op duurzaamheid gerichte projectpartnerschappen, onder andere met Minsk in Wit-Rusland, Ulaanbaatar in Mongolië, Bukhara in Oezbekistan, Chengdu in China en La Paz in Bolivia.

Zustersteden - zustersteden[edit]

Bonn is verbroederd met:[47][48] Het stadsdeel van Bonn is verbroederd met:[49] Zie Bad Godesberg, Beuel en Hardtberg voor zustersteden van andere stadsdelen .

Opmerkelijke mensen[edit]

Tot in de 19e eeuw[edit]

Johann Peter Salomon (1745–1815), muzikant Franz Anton Ries (1755–1846), violist en vioolleraar Ludwig van Beethoven (1770–1827), componist Salomon Oppenheim, Jr. (1772–1828), bankier Peter Joseph Lenné (1789 -1866), tuinman en landschapsarchitect Friedrich von Gerolt (1797-1879), diplomaat Karl Joseph Simrock (1802-1876), schrijver en specialist in het Duits Wilhelm Neuland (1806-1889), componist en dirigent Johanna Kinkel (1810-1858) , componist en schrijver Moses Hess (1812-1875), filosoof en schrijver Johann Gottfried Kinkel (1815-1882), theoloog, schrijver en politicus Alexander Kaufmann (1817-1893), auteur en archivaris Leopold Kaufmann (1821-1898), burgemeester Julius von Haast (1822–1887), Nieuw-Zeeland, hoogleraar geologie Dietrich Brandis (1824–1907), botanicus Balduin Möllhausen (1825–1905), reiziger en schrijver Maurus Wolter (1825–1890), benedictijner, oprichter en eerste abt van de abdij van Beuron en de Beuronese gemeente August Reifferscheid (1835-1887), filoloog Antonius Maria B odewig (1839-1915), jezuïet missionaris en oprichter Nathan Zuntz (1847-1920), arts Alexander Koenig (1858-1940), zoöloog, oprichter van Museum Koenig in Bonn Alfred Philippson (1864-1953), geograaf Johanna Elberskirchen (1864- 1943), schrijver en activist Max Alsberg (1877-1933), advocaat Kurt Wolff (1887-1963), uitgever Hans Riegel (senior) (1893-1945), ondernemer Eduard Krebsbach (1894-1947), SS-arts in nazi-concentratie Mauthausen kamp, geëxecuteerd voor oorlogsmisdaden Paul Kemp (1896–1953), acteur

20ste eeuw[edit]

1900-1950[edit]

Hermann Josef Abs (1901–1994), bestuurslid van de Deutsche Bank Paul Ludwig Landsberg (1901–1944), in het concentratiekamp Sachsenhausen, filosoof Heinrich Lützeler (1902–1988), filosoof, kunsthistoricus en literatuurwetenschapper Helmut Horten (1909 –1987), ondernemer Theodor Schieffer (1910–1992), historicus en mediëvist Irene Sänger-Bredt (1911–1983), wiskundige en natuurkundige Ernst Friedrich Schumacher (1911–1977), econoom Klaus Barbie (1913–1991), nazi-SS en Gestapo-oorlogsmisdadiger, de "Slager van Lyon" Karl-Theodor Molinari (1915–1993), generaal en oprichter en voorzitter van de Duitse strijdkrachtenvereniging Karlrobert Kreiten (1916–1943), pianist Hans Walter Zech-Nenntwich (geboren 1916), tweede Poolse Republiek, SS-cavalerielid en oorlogsmisdadiger Walther Killy (1917–1985), Duitse literatuurwetenschapper, Der Killy Hannjo Hasse (1921–1983), acteur Walter Gotell (1924–1997), acteur Walter Eschweiler (geboren 1935), voetbalscheidsrechter Alexandra Cordes (1935–1986), schrijver Joachim Bißmeier (geboren 1936 ), acteur Roswitha Esser (geboren 1941), kanovaarder, gouden medaillewinnaar op de Olympische Spelen in 1964 en 1968, sportvrouw van het jaar 1964 Heide Simonis (geboren 1943), politicus (SPD), voormalig premier van Sleeswijk-Holstein, sinds 2005 erevoorzitter van UNICEF Duitsland Paul Alger (geboren 1943), voetballer Johannes Mötsch (geboren 1949), archivaris en historicus Klaus Ludwig (geboren 1949), autocoureur

1951 tot heden[edit]

Günter Ollenschläger (geboren 1951), medisch en wetenschapsjournalist Hans "Hannes" Bongartz (geboren 1951), voetballer en coach Christa Goetsch (geboren 1952), politicus (Alliance '90 / The Greens) Michael Meert (geboren 1953), filmauteur en regisseur Thomas de Maizière (geboren 1954), politicus (CDU), voormalig minister van Defensie en Binnenlandse Zaken Gerd Faltings (geboren 1954), wiskundige, winnaar van de Fields-medaille Olaf Manthey (geboren 1955), voormalig toerwagencoureur Michael Kühnen ( 1955-1991), neo-nazi Roger Willemsen (1955-2016), publicist, auteur, essayist en presentator Norman Rentrop (geboren 1957), uitgever, auteur en investeerder Markus Maria Profitlich (geboren 1960), komiek en acteur Guido Westerwelle (1961-2016), politicus (FDP), minister van Buitenlandse Zaken en vice-kanselier van Duitsland van 2009 tot 2011 Mathias Dopfner (geboren 1963), chief executive officer van Axel Springer AG Nikolaus Blome (geboren 1963), journalist Maxim Kontsevich (geboren 1964) , wiskundige, winnaar van de Fields-medaille Johannes B. Kerner (geboren 1964), tv-presentator, Abitur aan het Aloisiuskolleg, en studeerde in Bonn Anthony Baffoe (geboren 1965), voetballer, sportpresentator en acteur Sonja Zietlow (geboren 1968), tv-presentator Burkhard Garweg (geboren 1968), lid van de Rode Legerfractie Sabriye Tenberken (geboren 1970), tibetoloog, oprichter van Braille Without Borders Thorsten Libotte (geboren 1972), schrijver Tamara Gräfin von Nayhauß (geboren 1972), tv-presentator Silke Bodenbender (geboren 1974), actrice Juli Zeh (geboren 1974 ), schrijver Oliver Mintzlaff (geboren 1975), atletiekatleet en sportmanager, CEO van RB Leipzig Markus Dieckmann (geboren 1976), beachvolleyballer Bernadette Heerwagen (geboren 1977), actrice Melanie Amann (geboren 1978), journalist Bushido ( geboren 1978), muzikant en rapper Sebastian Stahl (geboren 1978), autocoureur Sonja Fuss (geboren 1978), voetballer DJ Manian DJ van Cascada (geboren 1978) eigenaar van Zooland Records Andreas Tölzer (geboren 1980), judoka Jens Hartwig ( geboren 1980), acteur Natalie Horler (geboren 198 1), frontvrouw van het dansproject Cascada Marcel Ndjeng (geboren 1982), voetballer Marc Zwiebler (geboren 1984), badmintonspeler Benjamin Barg (geboren 1984), voetballer Alexandros Margaritis (geboren 1984), autocoureur Ken Miyao ( geboren 1986), popzanger Felix Reda (geboren 1986), politicus Peter Scholze (geboren 1987), wiskundige, winnaar van de Fields-medaille Célia Okoyino da Mbabi (geboren 1988), voetballer Luke Mockridge (geboren 1989), komiek en auteur Pius Heinz ( geboren 1989), pokerspeler, 2011 WSOP Main Event-kampioen Jonas Wohlfarth-Bottermann (geboren 1990), basketballer Levina (geboren 1991), zangeres Bienvenue Basala-Mazana (geboren 1992), voetballer Annika Beck (geboren 1994), tennisser James Hyndman (geboren 1962), toneelspeler Konstanze Klosterhalfen (geboren 1997), atletiekatleet

21e eeuw[edit]

Referenties[edit]

^ Verkiezingsresultaten bij lokale verkiezingen in NRW 2020, deelstaat Noordrijn-Westfalen, geraadpleegd op 19 juni 2021. ^ "Bevolking van de gemeenten Noordrijn-Westfalen op 31 december 2020" (in het Duits). Staatsbureau voor informatie en technologie NRW. Opgehaald op 21 juni 2021. ^ Anthony James Nicholls (1997). De Republiek Bonn: West-Duitse democratie, 1945–1990. Lange man. ISBN 9780582492318 - via Google Boeken. ^ tagesschau.de. "Wet Bonn-Berlijn: dezelfde procedure als elk jaar". tagesschau.de (in het Duits). Ontvangen 26 april 2019. ^ a b Cowell, Alan (23 juni 2011). "In de hoofdsteden van Duitsland, herinneringen aan de Koude Oorlog en keizerlijke geesten". De New York Times. Gearchiveerd van het origineel op 1 januari 2022. ^ Bondsdag, Duits. "Duitse Bondsdag: Berlijns debat / motie om de eenheid van Duitsland te voltooien, gedrukt papier 12/815". webarchiv.bundestag.de (in het Duits). Ontvangen 19 februari 2017. ^ Bureau, buitenlandse zaken. "Overzicht: de Verenigde Naties (VN) in Duitsland". Federaal Ministerie van Buitenlandse Zaken (in het Duits). Opgehaald op 6 februari 2020. ^ "UNBonn.org". ^ "Inwoners van de stad Bonn op 31 december 2014". Bonn.de (in het Duits). stad Bonn. Gearchiveerd van het origineel op 27 februari 2014. Ontvangen op 2 februari 2016. ^ a b "Gemiddelde temperatuur, weer per maand, Bonn weergemiddelden". Klimaat-Data.org. Ontvangen 7 februari 2019. ^ Stanton, Shelby L. (2006). Slagorde uit de Tweede Wereldoorlog: een encyclopedische verwijzing naar de grondtroepen van het Amerikaanse leger van bataljon tot divisie, 1939-1946 (herziene red.). Stackpole-boeken. p. 76. ISBN 9780811701570. ^ Caborn, Johanna (2006). Langzame draai. Discoursen van natie en herinnering in de grondwet van de Berlijnse Republiek (in het Duits). Onrust Uitgever [de]. p. 12. ISBN 9783897717398 – via Google Boeken. ^ Barbara Marshall (18 december 1996). Willy Brandt: een politieke biografie. springer. p. 149. ISBN 9780230390096. ^ "Verhuizing van Bonn naar Berlijn nog steeds omstreden" . De lokale. 15 juni 2011. Ontvangen op 1 december 2020. ^ Sebastian Lentz (17 juni 2011). "Nationale Atlasstroom". kapitaal beslissing. Gearchiveerd van het origineel op 31 maart 2013. Ontvangen op 20 september 2012. ^ Laux, Hans-Dieter (1991). "Berlijn of Bonn? Geografische aspecten van een parlementair besluit". Geografisch overzicht (in het Duits). 43 (12): 740-743. ^ Thompson, Wayne C. (2008). The World Today Series: Scandinavië, Midden- en Zuidoost-Europa 2008. Harpers Ferry, West Virginia: Stryker-Post Publications. ISBN 978-1-887985-95-6. ^ "Das Bonner Münster @ Kirche in der City". Bonner-muenster.de. Gearchiveerd van het origineel op 15 februari 2009. Ontvangen op 5 mei 2009. ^ van: Alter Friedhof Bonn ^ nl:Kreuzbergkirche ^ "Regio Bonn - Bezienswaardigheden - Forten en kastelen - Godesburg mit Michaelskapelle (Fort Godesburg met St. Michael Chapel)" . 25 mei 2005. Gearchiveerd van het origineel op 25 mei 2005. Ontvangen op 25 juli 2009. ^ nl: Godesburg ^ "Stichting Huis van de Geschiedenis van de Bondsrepubliek Duitsland: Home". Hdg.de. 13 juni 2008. Ontvangen 5 mei 2009. ^ "Kunstmuseum Bonn - Overzicht". Kunstmuseum.bonn.de. en opgehaald op 5 mei 2009. ^ "MUSEUMSMEILE BONN". museumsmeilebonn.de (in het Duits). Ontvangen 3 februari 2017. ^ "Kunst- en tentoonstellingshal van de Bondsrepubliek Duitsland - Bonn - Engelse versie". Kah-bonn.de. Gearchiveerd van het origineel op 9 mei 2009. Ontvangen op 5 mei 2009. ^ de:Museum Koenig ^ "MUSEUMSMEILE BONN". museumsmeilebonn.de (in het Duits). Ontvangen 3 februari 2017. ^ Fraunhofer Instituut voor Mediacommunicatie IMK (26 maart 2002). "Beethoven digitaal". Beethoven-haus-bonn.de. Gearchiveerd van het origineel op 12 april 2017. Ontvangen op 5 mei 2009. ^ van: Rheinisches Landesmuseum Bonn ^ NL: pretpark Rheinaue ^ nl: Botanische Tuin Bonn ^ van: Kottenforst ^ "Gearchiveerde kopie" (PDF) . Gearchiveerd van het origineel (pdf) op 4 maart 2016. Ontvangen op 6 januari 2016. {{cite web}}: CS1 maint: gearchiveerde kopie als titel (link) ^ "Zomerdienstregeling 2015: zeven nieuwe bestemmingen vanaf de luchthaven Keulen/Bonn". airliners.de. Ontvangen 4 juni 2015. ^ "Renovatie zit in de hete fase". Algemene indicator. 4 november 2016. Gearchiveerd van het origineel op 5 november 2016. ^ Bettina Koehl (12 mei 2017). 'Centraal station Bonn wordt verbouwd' [Bonn Central Station is being renovated]. Generaal-Anzeiger (in het Duits). Gearchiveerd van het origineel op 1 december 2020. ^ "Mooie vooruitzichten in het centraal station van Bonn". Deutsche Bahn. 4 november 2016. Gearchiveerd van het origineel op 6 november 2016. ^ "Deutsche Telekom feiten en cijfers" . T-Mobile. Gearchiveerd van het origineel op 16 juli 2011. Ontvangen op 8 november 2009. ^ "Presentatie van de Universiteit van Bonn". Gearchiveerd van het origineel op 13 juni 2013. Ontvangen op 2 juli 2021. ^ Meer banen in de regio: grootste bedrijven in termen van werknemers in 2012 in het IHK-district Bonn / Rhein-Sieg. Gearchiveerd 4 maart 2016 bij de Wayback Machine Communication van de IHK Bonn (vanaf juni 2012) ^ SER-locaties ^ Koppeling ^ "IHK Bonn/Rhein-Sieg: Bonn blijft groeien". 29 november 2012. Gearchiveerd van het origineel op 9 oktober 2016. Ontvangen op 20 maart 2013. ^ "Kerncijfers van de actuele bevolkingsstatistieken (per 31 december 2021)" (pdf). www2.bonn.de. Bureau voor de statistiek van de federale stad Bonn. Gearchiveerd (pdf) van het origineel op 9 oktober 2022. Ontvangen op 23 mei 2021. ^ "Telekom Baskets Bonn - Telekom Dome - Übersicht" Gearchiveerd 12 oktober 2013 bij de Wayback Machine, Telekom-Baskets-Bonn.de. Ontvangen 8 maart 2014. (in het Duits) ^ "Partners over de hele wereld". bonn.de. Bonn. Ontvangen 10 februari 2021. ^ "Stedenjumelages". bonn.de. Bonn. Ontvangen 10 februari 2021. ^ "Stedenjumelage Bonn". bonn.de (in het Duits). Bonn. Ontvangen 10 februari 2021.

Bibliografie[edit]

Externe links[edit]

Wikimedia Commons heeft media met betrekking tot Bonn. Wikivoyage heeft een reisgids voor Bonn.